Ilıman ve nemli İngiliz ikliminde tarihsel olarak iyi yetişen ortancalar, son yıllarda güney bölgelerinde giderek artan sıcak ve kurak koşullarla mücadele ediyor. Royal Horticultural Society'nin (RHS) bahçıvanlık danışma hizmetine yansıyan veriler, kuraklık ve yüksek sıcaklık nedeniyle ortancalarda görülen hasar bildirimlerinin 2023'ten bu yana üç katından fazla arttığını ortaya koydu. Bu artışla birlikte ortancalar, sıcak hava sorunları yaşayan bitkiler arasında en sık rapor edilen tür haline geldi.
RHS kayıtlarına göre ortancalar 2023'te yedinci sırada yer alırken 2025'te listenin zirvesine çıktı ve 2026'da da bu konumunu korudu. 600,000'den fazla üyesi bulunan kurum, gelen sorular sayesinde bahçıvanlık eğilimlerini ve sorunlarını yakından izleyebiliyor.
Kurum, Surrey'deki Wisley bahçesinde bulunan ortanca koleksiyonunu, koşulların daha elverişli olduğu Greater Manchester ve North Yorkshire'daki kuzey bahçelerine taşımayı değerlendiriyor. RHS Baş Bahçıvanı Guy Barter, sıcak ve kurak yazların ortancalar için ideal olmadığını belirterek şunları söyledi: "Sıcak ve kurak yazlar ortancalar için en iyisi değil; özellikle Hydrangea macrophylla türleri (top başlı ve dantelli çeşitler) güneşli alanlarda ve Wisley'deki gibi kumlu topraklarda daha fazla zarar görüyor."
Barter, hafif gölge, kuzeye bakan yamaçlar veya nemli topraklarda ise daha dayanıklı Hydrangea paniculata türünün yaz çiçekleri için harika bir seçenek olmaya devam ettiğini vurguladı. "Kuzey bahçelerimiz ortancalar için daha iyi topraklara ve üstün bir iklime sahip, bu yüzden vurguyu oraya kaydırıyoruz. İklim değiştikçe ve daha sıcak, daha kurak yazlar getirdikçe, bahçıvanlar da RHS gibi ortancaları nereye dikecekleri konusunda daha seçici olmak zorunda kalacak" diye ekledi.
RHS, Manchester'daki Bridgewater bahçesinde 2021-2025 yıllarını kapsayan bir ortanca denemesi yürüttü. Bu süreçte bitkiler 2022'deki rekor sıcaklık ve kuraklık, 2024'teki şiddetli yağış ve 2025'teki sıcak hava gibi zorlu koşullarla karşılaştı. Yaşanan hasar, bitkilerin performansını ve çiçeklenme kalitesini olumsuz etkiledi.
Kurum, Surrey'de eskiden iyi yetişen diğer bitkileri de kuzeye göndermeyi planlıyor. Ödüllü ormangülü koleksiyonu North Yorkshire'daki Harlow Carr bahçesine, Wisley'in ulusal ravent ve bektaşi üzümü koleksiyonları ise Salford'daki Bridgewater bahçesine aktarılacak.
Bazı türler ise değişen koşullardan yarar sağlıyor. RHS bahçelerinde incir ve badem ağaçları iyi performans gösterirken, Harlow Carr'da muz ve lotus bitkileri çiçek açtı. Bu gelişme 10 yıl önce mümkün görülmüyordu.
RHS Bahçeler Direktörü Tim Upson, bahçelerde yapılan gözlemlere dayanarak şunları kaydetti: "Bahçelerimizde, uzun süreli sıcak ve kurak havalarda gölgede kalan ortancaların tam güneşe maruz kalanlara göre çok daha iyi başa çıktığını ilk elden gördük. Bu nedenle Wisley'deki ortancalarımızı gelecekte nereye yerleştireceğimizi düşünmemiz gerekecek."
Upson, bahçıvanlara aşırı sıcaklarda saksıdaki ortancaları benekli gölgeye taşımalarını, az ve sık yerine derinlemesine sulama yapmalarını, toprak nemini korumak için malç uygulamalarını ve gerekirse sonbaharda tam güneşteki bitkileri daha serin ve gölgeli bir noktaya nakletmelerini önerdi.
