Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Hareketi'nin dokuzuncu yılı dolayısıyla sosyal medya hesabından bir paylaşım yaptı. Kurum, "9 yıl önce atılan adım bugün dünyaya yön veriyor" diyerek hareketin Türkiye'nin COP31 Başkanlığı ile küresel iklim mücadelesine taşındığını vurguladı ve "Ortak evimiz için, ortak geleceğimiz için, dünya için 0'dan COP31'e" ifadelerini kullandı.
Emine Erdoğan'ın himayelerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinesinde 27 Eylül 2017'de başlatılan hareket, bu yıl dokuzuncu yılını kutluyor. Türkiye'nin BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) ev sahipliği yapması nedeniyle 9. yıl teması "0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte" olarak belirlendi. Antalya'da düzenlenecek COP31'in Eylem Gündemi'nin 10 öncelikli teması ve "2035 Küresel Uygulama Hedefleri" arasında Sıfır Atık yer alıyor. COP31'in altı hedefinden biri olan "Sıfır Atık ve metan azaltımı", dünya genelinde atık üretimindeki artışın 2035'e kadar yarı yarıya azaltılmasını amaçlıyor.
Dokuz yılda 90 milyon ton atık geri kazanıldı
Projenin başlangıcından 2025 yılı sonuna kadar 36,1 milyon ton kağıt-karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ve 30,6 milyon ton organik ile diğer geri kazanılabilir atıklar olmak üzere toplam 90 milyon ton atık işlenerek ekonomiye kazandırıldı. Bu süreçte ülke ekonomisine 365 milyar TL katkı sağlandı.
Geri kazanım çalışmaları çevresel açıdan da önemli sonuçlar doğurdu. Yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eşdeğer 180 milyon ton sera gazı salımının önüne geçildi. Türkiye'deki ormanların % 7'sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi. Enerji tarafında 54 milyon hanenin bir yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kWh tasarruf edildi. Su tasarrufu İstanbul'un iki yıllık tüketimine denk gelen 2 trilyon litreye ulaştı. Petrol tasarrufu ise 60 milyar litre olarak gerçekleşti; bu miktar Türkiye'deki tüm araçların bir yıllık yakıt tüketimini aşıyor. Atık depolama alanında yaklaşık 55.000 futbol sahası büyüklüğünde 390 milyon m³ tasarruf sağlandı.
Geri kazanım oranı yüzde 37,53'e yükseldi
Geri kazanım oranı 2017'de yüzde 13 düzeyindeyken her yıl artırıldı ve 2024'te yüzde 36,08'e, 2025'te yüzde 37,53'e yükseldi. Türkiye, 2035'te bu oranı yüzde 60'a, 2053'te yüzde 70'e çıkarmayı hedefliyor. Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi'ne geçildi ve 28 milyon kişiye eğitim verildi.
Uluslararası alanda Sıfır Atık
BM Genel Kurulu'nda 14 Aralık 2022'de Türkiye'nin ana sunuculuğunda, 105 ülkenin ortak sunucu olduğu oylamada 30 Mart "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan edildi. Emine Erdoğan, BM 77. Genel Kurul'u marjındaki özel oturumda konuşarak kurula hitap eden ilk Türk lider eşi oldu. Aynı toplantıda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu" kurulacağını duyurdu. Danışma kurulu, 12 Nisan 2023'te Emine Erdoğan'ın başkanlığında kuruldu. Üyeleri arasında BM Genel Sekreter Yardımcısı Guy Bernard Ryder ile ABD, Sierra Leone, Şili, Bangladeş, Brezilya, Kolombiya, Hollanda, Fas, Belçika ve Hindistan'dan 13 isim yer aldı.
BM 78. Genel Kurul toplantıları kapsamında Türkevi'nde düzenlenen "Küresel Sıfır Atık Hareketine Doğru" etkinliğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı"na ilk imzayı attı. Beyan, 25 Eylül itibarıyla 136 ülkeden 459 binden fazla gönüllü ile 50'den fazla lider eşi, uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcisi ve yabancı bakanlar tarafından imzalandı.
Genişleyen projeler
Sıfır Atık Mavi deniz temizliği projesi ve içecek ambalajlarının toplanıp yeniden kullanımını sağlayan Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi (DOA) ile hareketin kapsamı genişliyor. 2023'te kurulan ve onursal başkanlığını Emine Erdoğan'ın yaptığı Sıfır Atık Vakfı, ulusal ve uluslararası projeler yürütüyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinesinde Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere bakanlıklar ve belediyelerle 81 ilde yeni projeler uygulanıyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), TRT, Türk Kızılay, Tema Vakfı, Türkiye Basketbol Federasyonu ve Türkiye Futbol Federasyonu iş birliğiyle çocuklar ve gençler başta olmak üzere farkındalık projeleri hayata geçirildi.