Southampton, 2025'te 2,5 milyondan fazla kruvaziyer yolcusunu ağırladı; aynı zamanda Birleşik Krallık'ın önde gelen araç ve derin deniz ticaret limanı. Liman tesisleri ve makineleri, 260.000 nüfuslu şehrin rüzgâr altında kalıyor. University of Southampton'dan Prof Matthew Loxham liderliğindeki 32 araştırmacı, tam da bu coğrafi özellik nedeniyle 2018'de limandan kaynaklanan hava kirliliğini araştırmaya başladı. Liman personelinin de yardımıyla iki yıldan uzun süre süren örneklemeler, gemilerden yayılan kirliliğin yol trafiği emisyonlarından daha zararlı olabileceğini ortaya koydu.
Kruvaziyer terminalinin rüzgâr altında alınan örnekler, ışığın dalga boyundan daha küçük ultra ince partiküllerin belirgin bir izini taşıyordu. Bu partiküller vanadyum, nikel, kobalt ve molibden gibi metaller içeriyordu. Araştırmacılar, Southampton'da yaşayanların bağışladığı akciğer hücreleri üzerinde de testler yaptı.
Loxham, elde edilen bulguları şöyle özetledi: "Bu gemilerin emisyonlarındaki ultra ince partiküller, hücreleri inflamasyonla ilişkili bir dizi kimyasal iletişim sinyali salmaya daha fazla yönlendirdi ve virüslerin çoğalmasını önleme yeteneklerini azalttı." Ek testler, hücre inflamasyonunun ve yaygın virüslere karşı direncin azalmasının vanadyum partiküllerinden kaynaklandığını gösterdi. Kruvaziyer terminalinin rüzgâr altındaki ultra ince vanadyum miktarı ile limandaki kruvaziyer gemisi sayısı arasında net bir ilişki saptandı.
Vanadyumun gemi emisyonlarına nasıl karıştığını Loxham şöyle açıkladı: "Ham petrol rafine edilirken, doğal olarak bulunan vanadyum benzin ve kerosen çıkarıldıkça ağır yakıtta yoğunlaşma eğilimindedir. Birçok geminin kullandığı ağır fuel oil yakıldığında, metalin bir kısmı buharlaşır ve egzoza karışır."
Araştırmacılardan Dr Nat Easton, kruvaziyer gemisi kaynaklı partiküllerde konteyner gemisi kaynaklı partiküllere kıyasla çok daha fazla vanadyum ve nikel bulunmasına şaşırdığını belirtti. Easton, bunun nedenini kruvaziyer gemilerinin işleyişine bağladı: "Bazen beş kruvaziyer terminalinin hepsinde bir gemi limanda oluyor ve bir kruvaziyer gemisi 5.000'den fazla yolcu barındırabiliyor. Bunların her biri, kargo gemilerinin ihtiyaç duymadığı şekilde ısıtma, sıcak su, aydınlatma ve yemek pişirme için motorlarını çalıştırabiliyor."
Associated British Ports (APB) sözcüsü, Southampton limanının hava kalitesini iyileştirme alanında öncü olduğunu ve gemilerin rıhtımda motorlarını kapatabilmesi için Birleşik Krallık'ta ilk büyük ölçekli kıyı elektriği bağlantılarını kurduğunu söyledi. Kruvaziyer gemilerinin yaklaşık %15'i şu anda kıyı elektriği kullanıyor. APB aynı zamanda çalışmanın bazı metodolojik yönleri ve medyaya sunulan bulguların çıkarım gücü konusunda endişelerini dile getirdi.
Limandan yayılan ultra ince partiküllerin veya vanadyumun yayılımını değerlendirecek ölçümler ise bulunmuyor. Easton, "Bu zararlı etkiler hem kimyasal bileşim hem de ultra ince partiküllerle bağlantılıydı. İkisi de rutin olarak izlenmiyor" dedi. Yeni bir AB direktifi, limanlar ve havalimanları gibi kirlilik sıcak noktaları çevresinde ultra ince partikül ölçümlerini zorunlu kılacak; ancak bu düzenleme Birleşik Krallık'ta geçerli değil.