İsviçre'nin Bern kantonundaki Kandersteg köyünün üzerinde yükselen Spitze Stei adlı kaya oluşumu, eriyen permafrostun dağ yamaçlarını istikrarsızlaştırmasıyla dev bir heyelan riski doğuruyor. Keskin zirveler, beyaz buzullar ve dik yeşil vadilerle çevrili 1.300 nüfuslu köyde yetkililer bölgeyi sürekli izliyor ve tahliye planlarını hazır tutuyor.
Spitze Stei'nin istikrarsız bölümü yaklaşık 15-20 milyon metreküp olarak tahmin ediliyor. Tüm kütlenin tek seferde çökmesi dev bir doğal felakete yol açabilecek olsa da, uzmanlar kayanın kademeli olarak parçalanmasını daha olası görüyor.
Bölgedeki tehlike yeni değil. Mayıs 2025'te yakındaki Loetschental vadisinde bir buzuldan kopan dev kaya ve buz kütlesi dağ yamacından aşağı yuvarlanmış, gökyüzüne toz bulutları yükselmiş ve daha önce tedbir amaçlı tahliye edilen Blatten köyünün neredeyse tamamını çamurla kaplamıştı. Bilim insanları o çöküşü de permafrost erimesi ve buzul dinamiğiyle ilişkilendirmişti.
Permafrost, dağları bir arada tutan bir yapıştırıcı işlevi gören donmuş toprak, çökelti ve kayadır. University of Geneva'da iklim değişikliği ve doğal riskler profesörü olan Markus Stoffel, iklim değişikliğinin hem buzulları hem de permafrostu erittiğini belirtiyor. "Dağlarda ve pekişmemiş molozlarda çok fazla buz var" diyen Stoffel, "Bu buz eridiğinde çimento gibi davranıyor. Bu dağ yamaçları giderek daha istikrarsız hale gelecek" ifadelerini kullanıyor.
Kandersteg sakinleri durumlarının Blatten'den farklı olduğunu ve hazırlıkların kendilerini rahat bıraktığını söylüyor. Köy sakini Brigitte Jüni, "Olayın yaşandığının farkındasınız ama korkmuyorsunuz" diyor ve yetkililerin alabilecekleri tüm önlemleri aldığını ekliyor. "Ama sonuçta bu doğa. Doğa bu ve asla bilemezsiniz" diye sürdürüyor.
Yerel sakin Rudolf Isler da benzer bir sakinlik sergiliyor: "Bu, Blatten'dekiyle aynı durum değil. Farklı bir durum. Spitze Stei kayasından korkmuyoruz. Yıllardır oradan taşların düştüğünü görüyoruz. Buradaki sorun küresel ısınma ve yükselen sıcaklıklarla ilgili."
Greenpeace Switzerland'da iklim ve enerji uzmanı olan Nathan Solothurnmann ise iklim değişikliğinin heyelan ve çığları daha yaygın hale getireceğini öngörüyor. "Belki bir gün bazı vadileri veya bazı köyleri terk etmek zorunda kalacağız çünkü orada yaşamak imkansız hale geliyor" diyen Solothurnmann, "Ya da altyapıyı korumak için almanız gereken önlemler o kadar pahalı, çabalar o kadar büyük ki artık orada yaşamaya değmez" diye ekliyor.
