Başkan Donald Trump, geçtiğimiz hafta Bears Ears ve Grand Staircase-Escalante ulusal anıtlarının sınırlarını yaklaşık yüzde 90 oranında daraltan iki başkanlık kararnamesini Oval Office'ta imzaladı. Törende Utah Valisi Spencer Cox ve eyaletin Cumhuriyetçi kongre üyeleri Trump'ın yanında yer aldı. İki anıt, kararnameler öncesinde toplam yaklaşık 3,3 milyon akrelik bir alanı kapsıyordu.
Bears Ears Ulusal Anıtı, Başkan Barack Obama tarafından 2016'da 1,35 milyon akre olarak ilan edilmişti; yeni kararla alan yaklaşık 121.000 akre indirildi. Grand Staircase-Escalante Ulusal Anıtı ise 1996'da Başkan Bill Clinton tarafından belirlenmiş ve Kongre düzenlemeleriyle yaklaşık 1,9 milyon akreye ulaşmıştı. Trump'ın kararı sonrası anıt yalnızca 181.500 akreden biraz fazla bir alanı kapsıyor. Her iki anıt da Demokrat başkanlar tarafından Utah'ın seçilmiş Cumhuriyetçi yöneticilerinin itirazlarına rağmen oluşturulmuştu.
Trump'ın yayımladığı bildiri, küçültmenin "bu kamu arazilerinin kullanımını kamu yararıyla daha iyi uyumlu hale getireceğini" belirtti ve bölgedeki bakır, nikel ve uranyum gibi kritik mineral yataklarına atıfta bulundu. Törende konuşan Utah Temsilcisi Celeste Maloy, anıtların küçültülmesini destekleyenler arasında "bu federal arazilerdeki çok amaçlı kullanımı kaybetmekten endişe eden yerel halkın" bulunduğunu söyledi ve Trump'ın "Utah halkını dinlediğini" ifade etti. Trump ise "Utah halkına çok haksızlık yapılmıştı ve şimdi adalet geri getirildi" dedi.
Cox da pazartesi günü Trump'ın yanında yaptığı konuşmada, 1906 tarihli Antiquities Act'ın başkanlara tarihi ve bilimsel değere sahip alanları koruma yetkisi verdiğini ancak "bu alanların uygun korunmasıyla uyumlu en küçük alanı" koruma talimatı verdiğini hatırlattı. Cox, "Delaware eyaletinden daha büyük olan bu çok milyonluk akrelik anıtlar kesinlikle bu tanıma uymuyor" dedi. Utah Senate'dan yapılan açıklamada ise anıt statülerinin Bears Ears ve Escalante bölgelerine daha fazla ziyaretçi çektiği, bunun arazi yönetim ajansları ve kolluk kuvvetleri üzerinde baskı oluşturarak alanlarda "bozulmaya" yol açtığı belirtildi.
Anketler siyasetçilerin iddiasını yalanlıyor
Utah State University'nin 2024 ve 2025 yıllarında gerçekleştirdiği anketler farklı bir tablo çiziyor. Araştırmaya göre Utah sakinlerinin yüzde 61'i Bears Ears'ın ulusal anıt olarak korunmasını destekliyor ya da güçlü şekilde destekliyor; yalnızca yüzde 19'u karşı çıkıyor. Anıtın küçültülmesine yüzde 53 oranında karşı çıkılırken, destek yüzde 26'da kaldı; geriye kalan yüzde 21'i ne destekledi ne de karşı çıktı. Katılımcıların yüzde 46'sı Utah'ın Bears Ears'ın anıt statüsünü iptal etmek için yasal yollara başvurmasına karşı çıktı.
Çalışmanın başyazarı, Utah State University Price kampüsünden çevre retoriği profesörü Michaelann Nelson, "Bulgularımızla çok çelişkili. Hangi Utah sakinlerini dikkate alıp dinleyeceklerini seçiyorlar" değerlendirmesini yaptı. Nelson, anketlerini Bears Ears'a odakladığını çünkü anıtın daha yeni olması ve Utah siyasetçilerinin öfkesinin daha çok buraya yönelmesi nedeniyle belirtti. Grand Staircase-Escalante çalışmaya dahil edilmedi; ancak Nelson, Utah sakinlerinin bu anıta ilişkin tutumunun benzer olmasını beklediğini söyledi: "Bazı açılardan belki Grand Staircase'e daha da fazla destek verirler, çünkü onunla 20 yıldan uzun süredir bir arada yaşıyoruz."
Anketi yürüten Utah State University Community and Natural Resources Institute Direktörü sosyoloji profesörü Jessica Schad ise "Bu mesele gerçekten siyasileşmiş görünüyor ve siyasetçilerimiz sakinlerin tercihlerini dikkate almıyor" dedi. 468 katılımcıyla yapılan çalışmada, sonuçların Salt Lake City'nin bulunduğu daha kentsel Wasatch Front'u aşırı temsil etmemesi için eyaletin kırsal bölgelerindeki sosyologlarla işbirliği yapıldı. Schad, "Yüksek kaliteli, gerçekten titiz anket yöntemleri kullanıyoruz" dedi ve eyalet sakinlerinin tutumlarının anket yapıldığından bu yana geçen aylarda fazla değişmediğini düşündüğünü ekledi.
Bölgesel ve ulusal destek de yüksek
Colorado College tarafından her yıl yapılan Conservation in the West Poll da benzer bir eğilimi ortaya koyuyor. Ocak ayında Arizona, Colorado, Idaho, Montana, Nevada, New Mexico, Utah ve Wyoming'de seçmenlerin yüzde 91'i mevcut ulusal anıtların olduğu gibi korunmasını istedi. Bu oran 2025'te yüzde 88, 2017'de ise yüzde 80'di. Ankete katılanların yüzde 24'ü kırsal bölgelerde veya küçük kasabalarda, yüzde 24'ü kentlerde, geri kalanı banliyölerde yaşıyordu. Siyasi olarak yüzde 36'sı Cumhuriyetçi (bunların yüzde 35'i MAGA destekçisi), yüzde 36'sı bağımsız ve yüzde 28'i Demokrattı.
Mevcut anıtların korunması partiler üstü bir destek gördü: Cumhuriyetçilerin yüzde 87'si, bağımsızların yüzde 92'si ve Demokratların yüzde 96'sı bu görüşte birleşti. MAGA destekçileri arasında anıtların korunmasını isteyenlerin oranı 2025'teki yüzde 81'den bu yıl yüzde 87'ye yükseldi. Ankete danışmanlık yapan New Bridge Strategies'ten Lori Weigel, "Yıllardır bu konuyu soruyoruz. Verilerde çok tutarlı biçimde gördüğümüz şey, insanların bu kamu arazileri için ek korumalar istemesidir" dedi. Anket sonuçlarına eşlik eden açıklamada, her iki partiden seçmenlerin "fosil yakıt geliştirmesinin önünde koruma, rekreasyon ve yenilenebilir enerjiye öncelik vermek" istediği belirtildi.
New Bridge Strategies'in Aralık 2024'te yaptığı ayrı bir ankette Utah seçmenlerinin yüzde 71'i Bears Ears'ın, yüzde 74'ü ise Grand Staircase-Escalante'nin ulusal anıt olarak korunmasını destekledi. Katılımcıların yüzde 75'i bir başkanın yeni ulusal anıtlar oluşturma yetkisini onayladı.
Protesto ve kabile rolünün feshi
Kararın ardından pazartesi günü Salt Lake City'deki Vali Konağı önünde toplanan yüzlerce kişi küçültmeyi protesto etti. Southern Utah Wilderness Alliance tarafından eyalet çapında düzenlenen eylemlerle yasa koyucular üzerinde baskı oluşturulmaya çalışıldı.
Trump imza töreninde önceki anıt sınırlarının rekreasyonu engellediğini öne sürerek "Hiçbir şey yapamazsınız. Avlanamazsınız, balık tutamazsınız, neredeyse üzerinde yürüyemezsiniz bile" ifadelerini kullandı. Oysa Bears Ears ve Grand Staircase-Escalante'de avlanma, balık tutma, belirlenmiş parkurlarda arazi aracı kullanma gibi etkinliklere izin veriliyor — bazı diğer ulusal anıtlarda yasak olan etkinlikler bile burada serbest. Ayrıca Bears Ears bünyesinde, federal kurumların anıt yönetimi ve kaynakların korunması için danıştığı kabileler arası bir komisyon bulunuyordu. Trump'ın kararnamesi bu yapıyı da feshetti.
New Bridge Strategies'in 2024 anketine göre Utah sakinlerinin yaklaşık yüzde 90'ı Kızılderili kabilelerin ata topraklarının yönetiminde güçlü bir role sahip olmasını destekliyordu ve yüzde 81'i yeni Trump yönetiminin Bears Ears'ın yönetimi için kabilelerle yapılan anlaşmaları sürdürmesi gerektiğini söylüyordu.
Trump'ın 2017'deki ilk başkanlık döneminde anıtları küçülttüğü süreçte, madencilik şirketlerinin Bears Ears'ın sınırlarının daraltılması için yönetim yetkilileri nezdinde lobi yaptığı kayıtlara geçmişti. Başkanın son kararnameleri de kamu arazilerinde yerli kritik mineral arzının artırılması gereğini küçültmenin gerekçeleri arasında sayıyor.
