Edinburgh'daki Heriot-Watt University araştırmacıları, uzay teknolojisi şirketi Take Root Bio ile birlikte tuzlu peynir altı suyunu yakıta dönüştüren bir yöntem tasarladı. Süreç, peynir altı suyundaki şekerleri "biyo-tabanlı" bir işlemden geçiriyor; elde edilen ürün evleri ısıtabilir ya da otomobillere enerji sağlayabilir.
İngiltere'de peynir üreticileri her yıl 95.000 ton tuzlu peynir altı suyu üretiyor ve bu atığın bertarafı çevresel bir sorun yaratıyor; yüksek tuzluluğu bunun başlıca nedenlerinden biri. Peynir üretiminde süt pıhtılaştırılıp kesim süzüldüğünde geriye kalan peynir altı suyunun %75 ila %93'ü su, geri kalanı laktoz, protein ve yağdan oluşuyor. Kesim sürecin başlarında tuzlandığında ortaya çıkan tuzlu varyantın tuz oranı %10'a kadar ulaşabiliyor.
Heriot-Watt University'den Dr. Jane White, araştırmanın "hâlâ değerli bileşenler içeren ancak yönetilmesi zor olabilen yan ürünlere değer katmakla" ilgili olduğunu belirtiyor. White, "Atık olarak görülen peynir altı suyunu değerli bir şeye dönüştürmek, peynir üreticilerine ve çevreye gerçek bir fayda sağlayabilir" diyor.
Peynir altı suyu tamamen değersiz bir yan ürün değil: ricotta, manouri ve Norveç'in karamelimsi brunost yayması gibi ürünler bu sıvıdan yapılıyor, protein ayrıştırılarak besin takviyelerinde değerlendiriliyor. Ancak tuzlu peynir altı suyu genellikle atık kabul ediliyor. Yakıt üretimi fikri de yepyeni sayılmaz: 2021'de dönemin Prens Charles, peynir altı suyu ve fazla şaraptan elde edilen biyoetanolle Aston Martin'ini çalıştırarak çevreci kimliğini öne çıkarmıştı. Biyoetanol o günden bu yana yeşil yakıt olarak gözden düştü; Heriot-Watt ekibinin araştırması ise doğrudan tuzlu peynir altı suyuna odaklanıyor.
Peynir altı suyu ucuz bir hammadde de değil. Kilo verme ilaçları kullanan hastalara önerilmesiyle hızla artan protein takviyesi talebi, peynir altı suyu-protein konsantresinin fiyatını yukarı çekti; bazı tedarikçiler yılın kalan kısmı için stoklarını şimdiden tüketti.
