U.S. Department of Agriculture (USDA) perşembe günü yayımladığı kurallarla, binlerce çiftçinin arazilerinde gelir getiren güneş enerjisi sistemleri kurmak için uzun süredir yararlandığı federal hibe programını fiilen sona erdirdi. Rural Energy for America Program'da (REAP) yapılan değişiklikler, ülkenin enerji talebi hızla artarken Trump yönetiminin güneş enerjisi gelişimini engellemeye yönelik son adımı oldu.
2008 Farm Bill ile başlatılan REAP, çiftçilere ve kırsal küçük işletmelere yenilenebilir enerji kurulumu ve verimlilik iyileştirmeleri için destek sağlıyordu. Program bugüne kadar çiftliklerin kendi tükettiğinden daha fazla elektrik üreten güneş dizileri kurmasına izin veriyordu; böylece çiftçiler hem kendi faturalarını düşürebiliyor hem de temiz enerjiyi şebekeye satarak gelir elde edebiliyordu.
Yeni hükümler bu modeli kökten değiştiriyor. Bir çiftliğin kendi enerji ihtiyacını aşan yenilenebilir projeler artık hibe alamayacak. Tarım arazisindeki projeler ve "yabancı hasımlardan" temin edilen bileşenler içeren sistemler de kapsam dışı bırakıldı. Kâr amacı gütmeyen Environmental Law & Policy Center, yabancı hasım hükmünün "küresel güneş tedarik zincirinin büyük bölümünü" kapsadığını belirtiyor.
Çiftçiler ayrıca REAP hibesi için başvurmadan önce güneş dizilerini bir yıl boyunca işletmek zorunda. Önceki uygulamada hibeler inşaat başlamadan önce veriliyordu; hak sahipleri projeyi önceden finanse edip ardından REAP'ten geri ödeme alıyordu. Yeni düzenleme, çiftçilerin geri ödeme garantisi olmadan büyük yatırımlar yapmasını gerektiriyor. Hibeler proje maliyetinin dörtte biriyle sınırlanırken, Biden dönemindeki Inflation Reduction Act kapsamında bu oran maliyetin yarısına kadar çıkabiliyordu.
Yeni sınırlamaların bir kısmı rüzgâr enerjisi için de geçerli. Temiz enerji ve çiftçi savunucuları asıl endişeyi güneş enerjisi için duyuyor; çünkü REAP hibelerinin üçte ikisinden fazlası tarihsel olarak güneşe ayrıldı.
Değişiklikler yalnızca gelecekteki hibeleri değil, onaylanmış ancak henüz ödenmemiş hibeleri de kapsıyor. Bazı çiftçiler, artık hiç alamayabilecekleri geri ödemeler beklentisiyle güneş yatırımlarına girişmiş durumda.
Bir yıllık gerilemenin vardığı nokta
Yeni kurallar, REAP'ın Trump yönetimi altında yaşadığı aksaklıkların sonucu. Başkanın göreve başladığı ilk gün imzaladığı ve Inflation Reduction Act ile finanse edilen programları hedef alan kararname 911 milyon dolarlık REAP fonunu dondurdu. Fonlar birkaç ay sonra serbest bırakıldı; ancak hibe sahiplerine tekliflerini yönetimin önceliklerine uygun hale getirmek için gönüllü değişiklik yapmaları yönünde belirsiz çağrılar yapıldı.
Temmuz 2025'te açılması planlanan REAP başvuru dönemi iptal edildi. Ağustos 2025'te USDA, "verimli tarım arazisi" üzerindeki güneş enerjisi ve "yabancı hasımlar tarafından üretilen" paneller için fonlamayı durdurduğunu açıkladı. Nisan ayında bakanlık, yeni kurallar yürürlüğe girene kadar ek REAP hibesi verilmeyeceğini duyurdu. Başvurmuş, hatta fon sözü almış çiftçiler ve işletmelere yeni kurallar altında yeniden başvurmaları gerektiği bildirildi.
Davacılar: Kongre'nin talimatı ihlal edildi
Bu çiftçilerin bir kısmı, güneş enerjisi geliştiricileri ve savunucularıyla birlikte bu hafta — yeni kuralların açıklanmasından üç gün önce — Trump yönetimine dava açtı. Earthjustice ve Environmental Law & Policy Center'ın birlikte açtığı davada, geçtiğimiz yıl REAP programında yapılan ve şimdi kurallara dahil edilen değişikliklerin işletmelere zarar verdiği ve Kongre'nin REAP fonlamasını yetkilendiren birden fazla Farm Bill'de yer alan tarımda yenilenebilir enerjiyi teşvik etme talimatını ihlal ettiği iddia ediliyor.
Earthjustice kıdemli avukatı Michael Youhana, davada iki davacı kategorisinin temsil edildiğini açıkladı. "Bu yeni politikanın geriye dönük uygulanmasından zarar görenler var" diyen Youhana, bunların başvurmuş, hatta REAP fonu almış ardından yeniden başvurmaları söylenen çiftçileri kapsadığını belirtti. "Bir diğer kategori ise ileriye dönük zarar" diye devam eden Youhana, bunu "fon başvurusu yapmayı uman, belki de çiftliklerinde güneş sistemi kurulumunun erken planlama aşamasında olan herkes ile kırsal topluluklarda faaliyet gösteren ve piyasası bu keyfi ve yasa dışı kural değişiklikleriyle daraltılmış güneş enerjisi geliştirme şirketleri" olarak tanımladı.
REAP geri ödeme esaslı bir program olduğundan, çiftçiler fon alacakları beklentisiyle başka türlü mali açıdan uygulanabilir olmayabilecek güneş projelerine yatırım yapmıştı. Davacılar arasında, tahıl kurutucularına güç sağlamak için güneş enerjisi kurmak amacıyla yaklaşık yarım milyar dolarlık REAP fonu sözü verilen ancak bu fonu hiç almayan Illinois'li bir aile bulunuyor. Youhana, ailenin "USDA ile inşaat sürecinin sonunda geri ödenecekleri yönündeki yazışmalara dayanarak bu iki güneş projesinin inşası için bugüne kadarki maliyetlerin neredeyse tamamını ödediğini" söyledi. "Diğer pek çok çiftçi gibi onlar da hibelerinin ödenmeyeceğini ve yeni bir kurallar dizisinin geldiğini öğrendiklerinde şok oldular."
Iowa'lı çiftçi Ed Heishman, başvurduğu 100.000 doların üzerindeki REAP fonunu alma umuduyla çatı üstü güneş dizisi için 250.000 doların üzerinde harcama yaptı. Heishman, davada davacı olan Iowa Farmers Union'ın üyesi. Minnesota'lı güneş enerjisi geliştiricisi Wolf River Electric, REAP geri çekmeleri nedeniyle önemli iş kaybına uğradığını ve bir personelini işten çıkarmak zorunda kaldığını belirtiyor. Dava, iş kaybına uğrayan diğer güneş enerjisi geliştiricilerini ve tüm personelini işten çıkarmak zorunda kalan bir danışmanlık firmasını da kapsıyor.
Kamuoyu yorum süreci atlandı
Yönetim, nihai kuralları olağan kamuoyu yorum sürecinden geçirmeden, hibe programları için bir muafiyet gerekçesiyle yayımladı. Environmental Law & Policy Center'a göre kamuoyu yorum dönemi 2 Kasım'a kadar sürecek; ancak kurallar 15 gün içinde, bu süre dolmadan yürürlüğe girecek.
Mahkemeler, Trump yönetiminin temiz enerji teşviklerini geri alma girişimlerinden bazılarını daha önce engelledi. Geçen ay iki ayrı davada federal yargıçlar, düşük gelirli ve kabile toplulukları için güneş enerjisi finanse eden 7 milyar dolarlık Solar for All programının feshedilmesini durdurdu. Haziran ayında, REAP davasının da açıldığı Kolombiya Bölgesi federal mahkemesi, rüzgâr ve güneş projelerinin teşviklere erişimini zorlaştıran vergi kodu değişikliklerine karşı karar verdi.
Youhana, REAP davasının halihazırda fon başvurusu yapmış çiftçiler için rahatlama sağlayabileceğini ve ileride kurallarda değişiklik yapılmasını zorunlu kılabileceğini ifade etti. Dava, mahkemeden hükümetin kuyruktaki başvuruları eski kurallar çerçevesinde işlemeye devam etmesini emretmesini ve yönetimin REAP eylemlerini yasa dışı ilan etmesini talep ediyor. Youhana, dava yeni kurallar yayımlanmadan önce açılmış olsa da argümanların bu kurallar için de geçerli olduğunu söyledi. "Birçok güneş projesi ve artık rüzgâr projesi için musluk kapalı" diyen Youhana, "Umudumuz, davamız başarılı olursa musluğun yeniden açılması ve insanların güneşe düşman olmayan, önceki kurallara benzer hatta aynı kurallar çerçevesinde fon başvurusu yapabilmesi" ifadelerini kullandı.