Carbon County, Utah'da kömürün çöküşünün ardından veri merkezlerini beslemek için planlanan küçük modüler nükleer reaktörler ve büyük doğal gaz santralleri, bölge sakinlerini ikiye bölüyor. ABD'de ticari kullanım için henüz yaygınlaşmamış olan küçük modüler reaktör (SMR) teknolojisini temel alan iki dev proje, radyoaktif atık, ısı adası etkisi ve su kıtlığı gibi yeni endişeler doğururken; yerel yöneticiler ekonomik canlanma umuduyla projelerin arkasında duruyor.
Kömürün sona ermesi ve yeni arayış
Carbon County'nin kömür madenleri 2006'da yaklaşık 10 milyon ton kömür üretiyordu. Yenilenebilir enerji ve doğal gaz gibi daha ucuz kaynaklara geçiş ile kömür damarlarındaki tükenen rezervler, bölgenin ana ekonomik motorunu birkaç on yılda çökertti. 2023'ten bu yana Carbon County'de tek bir pound kömür çıkarılmadı. Kömürün gerilemesi, county'nin emlak vergisi yükünü ev sahiplerine ve kalan işletmelere kaydırdı; veri merkezleri ise vergi gelirlerine ihtiyaç duyulan katkıyı sağlayabilecek bir seçenek olarak komiserlerin desteğini kazandı.
Cindy O'Neil, kocasının Carbon County'nin adını taşıyan kömür madenlerinde yıllarca çalıştığını ve topluluğun siyah akciğer hastalığı, patlamalar ve yangınlarla boğuştuğunu anlatıyor. O'Neil, veri merkezlerinin evlerinden birkaç mil içinde kurulmasından eskisinden daha fazla endişe duyduklarını söylüyor: "Hepsi çöküyor, bu veri merkezleri." O'Neil, "Her şeyin bizi terk ettiğini söylüyorlar ve bu masa artıklarını kapmazsak hiçbir şey alamayacağız" diyor ve ekliyor: "County'mizin masa artıklarını kabul etmek zorunda olduğunu düşünmüyorum."
Valar Atomics ve 'Project Beehive'
Nükleer startup Valar Atomics, Bureau of Land Management arazileri üzerinde 456 küçük modüler reaktör içeren bir mega-kompleks inşa etmeyi planlıyor. "Project Beehive" adlı proje Utah eyaleti tarafından destekleniyor ve bir mil karelik eyalet mülkiyetindeki güven arazisini kapsıyor. Utah Trust Lands Administration, bu araziyi Valar'ya 100 yıla kadar kiralamayı kabul etti; sözleşmeden 50 yıl içinde 35 milyon dolar kira geliri elde edilmesi bekleniyor ve bu gelir Utah okullarına yarar sağlıyor. Valar, kiraladığı arazide SMR'leri işletmeyi, uranyum TRISO yakıtını işlemeyi, su arıtmayı, çelik üretmeyi, kritik mineralleri rafine etmeyi ve veri merkezlerini desteklemeyi planlıyor. Proje radyoaktif atık da depolayacak.
Valar, Haziran ayında komşu Emery County'deki San Rafael Energy Lab'de "Ward250" mikroreaktörüyle kendi kendini sürdüren kritikliğe ulaştığını açıkladı. Bu süreçte atomlar bölünüyor ve dışarıdan ek nötron verilmeden sabit bir fisyon zincir reaksiyonu korunuyor. Şirket, Nvidia ile ortaklıkta Emery County'de 30 megavatlık nükleer enerjiyle çalışan bir yapay zeka veri merkezi kurmayı da planlıyor. Utah Valisi Spencer Cox ve ABD Senatörü John Curtis de Valar'yı eyalete davet eden üst düzey yetkililer arasında yer aldı.
Trust Lands Administration yönetim kurulu başkanı Mike Nelson, Valar'la yapılan anlaşmanın belirsizlikler taşıdığını kabul etti: "Ne sormamız gerektiğinden her zaman emin değildik ve muhtemelen hâlâ emin değiliz çünkü bu bir ilk."
Altigen Energy ve 'Jurassic Spark'
Valar'ın projesinin yaklaşık iki katı büyüklüğünde olan bir başka veri merkezi kompleksi de Wellington'ın doğusunda planlanıyor. Altigen Energy'nin 1.200 dönümlük "Jurassic Spark" projesi, başlangıçta 250 megavatlık bir doğal gaz santrali içerecek; ancak Carbon County Komiseri Larry Jensen'e göre nihai kapasite 3 gigavata ulaşabilir. Karşılaştırma gerekirse, Utah eyaletinin tamamı yaklaşık 4 gigavat elektrik tüketiyor.
Veri merkezi geliştiricileri, elektrik şebekelerinin yapay zeka sunucularının yoğun elektrik talebini karşılamakta zorlanması nedeniyle giderek daha fazla doğal gaza yöneliyor. Geçen yıl Utah Yasama Meclisi, 100 megavat veya üzeri enerji talebi olan özel şirketlerin kendi kendine yeten üretim istasyonları kurmasına izin veren SB 132'yi kabul etti. Bu yasa, şebekeye yük bindirmeden iş gelişimini desteklemeyi amaçlarken, doğal gaz santrali inşa etmek için plan ve izin başvurusu yapan kuruluşların sayısında bir artışa yol açtı. Doğal gaz, çoğunlukla metandan oluşan ve iklim değişikliğini besleyen güçlü bir sera gazı kirletici; çevredeki toplulukların havasını da kirletiyor ve büyük miktarda ısı üretebiliyor.
Isı adası ve su kıtlığı
Utah State University fizik profesörü Robert Davies, nükleer santrallerin daha az verimli oldukları için doğal gaz santrallerinden bile daha fazla ısı üretebildiğine dikkat çekiyor: "Kapalı bir vadi içindeyseniz bu sorunu yoğunlaştırır." Wellington bölgesi gerçekten de batıda Wasatch Range ve kuzey-doğuda Book Cliffs ile çevrili bir vadi içinde yer alıyor.
Carbon ve Emery counties'de tüm hayatı boyunca yaşayan Aspen Westenskow, veri merkezlerinin yarattığı ısı adası etkisinden endişe duyuyor: "Bu araziyi, çalıları, ağaçları temizliyorlar. Gezegeni soğutmaya ne yardımcı oluyor? Düz toprak değil." Westenskow için en büyük kaygı ise su: Bölge su açısından kısıtlı ve her damlası zaten kullanım için ayrılmış durumda. Valar, reaktörlerinin az su gerektiren kapalı devir helyum soğutma sistemi kullandığını belirtiyor; veri merkezi geliştiricileri de düşük su talepli kapalı devir soğutma sistemleri kullanacaklarını iddia ediyor.
Bölünmüş topluluk
Cheryl Lupo, county komisyonu koltuğuna aday olan uzun süreli bir sakin. Bağımsız aday olarak seçim pusulasına girmek için 300 imza topladı ve bu süreçte duyduğu görüşlerin veri merkezleri ve nükleer santrallere karşı ezici bir muhalefeti yansıttığını belirtiyor: "İnsanlar isyan halinde. Meşale ve sabanlar. Çünkü sesleri duyulmuyor." Lupo'nun annesi 38 yaşında öldü ve Lupo bunun nedenini 1950'lerde komşu Nevada'daki radyoaktif silah testlerinden kaynaklanan rüzgâraltı etkilerine bağlıyor. Annesi o sırada Carbon County'de yaşıyordu; Lupo, aynı radyoaktif serpintinin büyükbabasının ölümüne de yol açtığına inanıyor. "Asla, ama asla nükleer bir destekçi olmayacağım" diyor.
Üç Carbon County komiseri de projeleri desteklediklerini dile getirdi. Komiser Larry Jensen, "Carbon County Komiserleri bu şeylerin ilerlemesine izin vermeye kararlıdır" dedi ve itirazların olduğunu kabul ederek "sessiz çoğunluğun" temsil ettikleri asıl kesim olduğunu ekledi.
Carbon County, 3 Temmuz'da yayımladığı bir bildiriyle sakinlerin endişelerine yanıt verdi. Bildiride, bazı şirketlerin gizlilik anlaşmaları olmaksızın Carbon County'de proje araştırmayı tercih etmeyeceği de savunuldu. O'Neil, şirketlerin toplulukla paylaşmadan projeleri gizli yürütmelerini eleştiriyor: "Bir topluluğa ne getireceğinizi gizlememelisiniz ve topluluğa, çok geç ve bitmiş bir anlaşma olana kadar söylememelisiniz."