#30x30

Nature'da yayımlanan araştırma, dünya kara yüzeyinin %26,8'inin bir tür koruma altında bulunduğunu tahmin etti. Resmi kayıtlardaki %19'luk oranı aşan bu sonucu, 'diğer etkili alan temelli koruma önlemleri' diye adlandırılan gri alanlar yükseltti. Bilim insanları korunan alanların dengesiz dağıldığını ve kâğıt üzerindeki statünün etkili yönetim anlamına gelmediğini vurguluyor.

Erivan'da 19 Ekim'de açılan ve 30 Ekim'e kadar sürecek biyolojik çeşitlilik zirvesi, Kunming-Montreal çerçevesinin 23 hedefinden ilk setin sürelerinin tam ortasına denk geliyor. Afrika'nın 30x30 amacına ulaşması için kara ve deniz alanlarının yaklaşık %15'ini daha koruması gerekiyor. Kıta, söz verilen finansmanın büyük bölümünün ulaşmamasından yakınıyor ve yerli topluluklar hak sahibi olarak tanınmayı istiyor.

Nature Data Lab'ın coğrafi veri platformu Global Safety Net v3, uydu görüntüleri ve yapay zekayla doğal arazilerin kapsamını ve korunma durumunu belgeliyor. Araç, 2030'a kadar dünya kara ve okyanuslarının %30'unun korunması hedefine yönelik bağımsız bir gözlemci işlevi görüyor.

Resmi rakamlar okyanusların %10'unun koruma altında olduğunu öne sürüyor. PNAS'ta yayımlanan yeni araştırma ise ekosistemlerin iyileştiği alanların payını %2 olarak hesaplıyor. Balıkçılık kısıtlamalarına uyumsuzluk ve zayıf yönetim, alan odaklı 30×30 hedefini sorgulatırken uzmanlar etkinlik metrikleri öneriyor.

Aotearoa Yeni Zelanda'da 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren beş no-take deniz rezervi, Kāi Tahu kabilesi ile Department of Conservation'ın paylaşımlı karar alma ve ortak ranger ekibiyle yönettiği ilk örnek oldu. Altıncı rezerv ise ticari ıstakoz balıkçılarının hukuk itirazı nedeniyle bekliyor.

Conservation Letters'ta yayımlanan küresel analiz, çoğu köpekbalığı ve vatoz türünün yaşam alanının yalnızca %10'undan azının deniz koruma alanları içinde kaldığını ortaya koyuyor. Kritik tehlike altındaki türlerin yaklaşık %90'ı en sıkı korunan bölgelerde dahi neredeyse hiç korunamıyor.

Tuzburnu-İncirliada bölgesinde yürütülen projede, çıpalama ve balıkçılık baskısıyla yerinden kopan 50 taş mercan kolonisi bilimsel yöntemlerle doğal yaşam alanına geri yerleştirildi. 53 dalışta 180 deniz canlısı türü kayıt altına alınırken 8 tür bilim dünyasına ilk kez rapor edildi.

COVID-19 pandemisinde balık pazarlarında yaygınlaşan papağan balıkları, #FishForTomorrow kampanyasının geniş halk desteğiyle 2020'de koruma altına alındı. Mercan resiflerinde kum üreten bu balıkların avlanmasının yasaklanması, atollerin deniz seviyesi yükselmesine karşı doğal direncini güçlendirmeyi amaçlıyor.

1992 Rio Zirvesi'nde imzalanan BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, Ekim'de Erivan'da 17. Taraflar Konferansı'yla Kunming-Montreal Çerçevesi'nin uygulanmasını ilk kez topluca masaya yatıracak. Greenpeace International, hükümetleri insan hakları temelli koruma, yerli topluluklara doğrudan finansman ve zararlı endüstriyel faaliyetlerin sonlandırılması başta olmak üzere geniş kapsamlı adımlar atmaya çağırıyor.