Etiket
Lancet Countdown raporu, Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girdiği 2016'dan bu yana iklim değişikliğinin sağlık etkilerinin hızlandığını ortaya koyuyor. Yüksek sıcaklıklara bağlı ölümler son on yılda %36 artarken temiz enerji yatırımları rekor kırdı; Türkiye'de ise sıcak hava dalgası günlerinin %87'si iklim değişikliği olmadan yaşanmayacaktı.
Dünyada yaklaşık 350 bin sentetik kimyasal kayıtlıyken sağlık etkileri yalnızca 30-40'ı biliniyor. Plastiklerin, PFAS'ın ve rekor düzeydeki atmosferik CO2'nin insan sağlığına zararlı olduğuna dair kanıtlar artıyor. Uzmanlar güvenli sınırları belirleyecek küresel bir gezegen sağlığı çerçevesi kurulmasını talep ediyor.
854 kenti kapsayan yeni bir modelleme, haziran ile ağustos arasında Avrupa kentlerinde sıcak nedeniyle 50 bin kişinin hayatını kaybettiğini ortaya koydu. Araştırmacılar ölümlerin üçte ikisini insan kaynaklı iklim değişikliğine bağladı. En yüksek ölüm oranları Malta, İtalya ve Macaristan'da ölçüldü.
Myanmar'daki denetimsiz madencilik, Kok, Sai, Ruak, Mekong, Salween ve Kraburi nehirlerinde arsenik, kadmiyum, kurşun ve diğer kirleticilerin yayılmasına yol açtı; Ruak'ta tehlikeli düzeyde manganez ölçüldü. 50'den fazla Tay şirketi ithal ettiği kritik mineralleri çoğunlukla Çin'e yeniden ihraç ederken, 18 ayı aşkın süredir on binlerce kişi temiz suya erişemiyor.
Süper El Niño'nun beslediği Borneo ve Sumatra yangınları, Endonezya'da hava kalitesini tehlikeli seviyelere çekti; zehirli duman Malezya, Singapur, Brunei ve Filipinler'e ulaştı. Sampit'te hava kalitesi endeksi 10 Eylül'de 1142'yi gördü; solunum hastalığı vakaları bir haftada iki katından fazla arttı.
Merkezi Appalachia'daki kıdemli yer altı madencilerinin %32,5'i kara akciğer hastalığına yakalandı; bu oran 1978'den bu yana görülmedi. Trump yönetimi koruyucu silika tozu kuralını süresiz ertelerken, 390 yararlanıcının yardımları temyiz sonrası geri alındı ve madenciler yıllarca süren itiraz süreçleriyle boğuşuyor.
Mumbai'de papağan tedavisi sonrası akciğer enfeksiyonuna yakalanan bir veteriner, egzotik hayvan ticaretinin yarattığı bulaşma tehlikesine dikkat çekti. Araştırmacılar, karantina boşluklarının ve yetersiz koruma ekipmanının riski daha da artırdığını söylüyor.
Buenos Aires eyaletindeki 82 kilometrelik Reconquista Nehri, 1970'lerden bu yana arıtılmamış kanalizasyon ve endüstriyel atıkla boğuluyor. Costa Esperanza mahallesinde kadınların öncülüğündeki kooperatif, dereleri her gün temizleyerek nehri geri kazanmaya çalışıyor.
National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), haziran–ağustos meteorolojik yazının ABD'nin bitişik eyaletlerinde kayıtlardaki en sıcak yaz olduğunu doğruladı. Climate Central'ın analizine göre nüfusun %86'sı en az 30 gün riskli sıcak yaşarken, Avrupa'da sıcak dalgaları 25.000'den fazla can aldı.
The Lancet'te yayımlanan küresel projeksiyon, 1,5°C'lik ısınmada yaşlıların yaşayacağı ısı toleransı aşımının gençlerin 4°C'lik senaryodakinden daha geniş ve sık olacağını gösteriyor. Gernot Nikolaus'un Güneybatı Avrupa analizi ise İspanya'nın iç bölgelerinde yükselen sıcaklıklarla yaşlanan nüfusun örtüştüğünü ortaya koyuyor.